Όταν κάποιος αναζητά τατουάζ Māori, μπορεί στην πραγματικότητα να βρει δύο πολύ διαφορετικά πράγματα: το tā moko, το παραδοσιακό τατουάζ προσώπου και σώματος της κουλτούρας Māori, που διέπεται από αυστηρά πρωτόκολλα, και το kirituhi, μια διακοσμητική εκδοχή εμπνευσμένη από τον κόσμο των μοτίβων Māori, η οποία όμως δημιουργείται χωρίς να συνδέεται με την παράδοση ή την καταγωγή. Η διαφορά μεταξύ των δύο δεν είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια της μορφής, αλλά ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα αν σου αρέσουν οι γραμμές με φυλετική αισθητική, δεν έχεις Māori καταγωγή και θέλεις να γνωρίζεις πώς να φορέσεις αυτό το στιλ με σεβασμό.
- Το tā moko δημιουργείται μόνο σύμφωνα με παραδοσιακά πρωτόκολλα και εκφράζει το γενεαλογικό δέντρο και την κοινωνική θέση του ατόμου που το φορά — δεν είναι ένα διακοσμητικό στιλ που επιλέγει κανείς ελεύθερα.
- Ο όρος kirituhi περιγράφει την εκδοχή που βασίζεται στον κόσμο των μοτίβων Māori, αλλά δεν συνδέεται με παράδοση και πρωτόκολλα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως έμπνευση.
- Η παραδοσιακή τεχνική γινόταν με χάραξη και όχι με βελόνα, ενώ το νόημα διατηρείται και στα έργα των σύγχρονων καλλιτεχνών tā moko που χρησιμοποιούν μηχανή.
- Ένα προσωρινό σχέδιο σε βοηθά να αποφασίσεις για το μέγεθος και τη θέση, πριν επιλέξεις κάτι οριστικό.
Τι είναι το tā moko και σε τι διαφέρει από ένα συνηθισμένο σχέδιο τατουάζ;
Ο όρος tā moko προέρχεται από τη γλώσσα Māori και, σύμφωνα με τον ορισμό του λεξικού Māori Te Aka, αναφέρεται στα παραδοσιακά σχέδια τατουάζ Māori που γίνονται στο πρόσωπο ή στο σώμα βάσει παραδοσιακών πρωτοκόλλων (πηγή: Te Aka Māori Dictionary - moko / tā moko). Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, επειδή το tā moko δεν είναι απλώς ένα οπτικό στιλ που μπορεί να υιοθετήσει ο καθένας, αλλά ένα έργο που συνδέεται με μια κοινότητα, την ιστορία ενός συγκεκριμένου ανθρώπου και μια καθορισμένη πολιτισμική πρακτική. Αν σου αρέσουν οι γραμμές του στιλ, αξίζει να ξεκαθαρίσεις από αυτό το σημείο τι ακριβώς βλέπεις: μια παραδοσιακή πρακτική που είναι αποκλειστικά συνδεδεμένη με μια συγκεκριμένη κουλτούρα ή έναν κόσμο μοτίβων εμπνευσμένο από αυτήν, τον οποίο μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει πιο ελεύθερα.
Tā moko ή kirituhi: η ουσιαστική διαφορά
Ο όρος kirituhi περιγράφει ακριβώς αυτή τη δεύτερη κατηγορία. Το λεξικό Te Aka τον ορίζει ως μη παραδοσιακό τατουάζ ή τέχνη στο δέρμα, που δεν δημιουργείται σύμφωνα με πρωτόκολλα ή μοτίβα Māori (πηγή: Te Aka Māori Dictionary - kirituhi). Με άλλα λόγια, το kirituhi αναγνωρίζει ότι δεν είναι tā moko: είναι διακοσμητικό, αντλεί έμπνευση από τον κόσμο των μοτίβων, αλλά δεν φέρει το παραδοσιακό σύστημα νοημάτων και δεν διέπεται από πρωτόκολλα. Η έννοια αυτή προσφέρει ένα σαφές και σεβαστό σημείο εκκίνησης, αν σου αρέσει το στιλ αλλά δεν έχεις σχέση με την παράδοση από την οποία προέρχεται.
Για ποιους προορίζεται το παραδοσιακό tā moko
Αυτό το είδος τατουάζ συνδέεται με ανθρώπους που ανήκουν σε κοινότητα Māori και η δημιουργία του σχετίζεται συνήθως με αποφάσεις που λαμβάνονται μέσα στην κοινότητα και αφορούν το whakapapa, δηλαδή την οικογενειακή και φυλετική καταγωγή. Αυτό δεν σημαίνει ότι το ενδιαφέρον για το θέμα είναι από μόνο του ασέβεια — το αντίθετο: η κατανόηση της διαφοράς είναι το πρώτο βήμα για να γνωρίζεις τι αξίζει και τι δεν αξίζει να υιοθετήσεις χωρίς δεύτερη σκέψη.
Τι εκφράζει ένα tā moko: καταγωγή, κοινωνική θέση, προσωπική ιστορία
Η ουσία αυτής της παράδοσης ξεπερνά κατά πολύ τον στολισμό: σύμφωνα με το μουσείο Te Papa, το moko μπορεί να εκφράζει κοινωνική θέση, ρόλο και ταυτότητα μέσα από το γενεαλογικό δέντρο (πηγή: Te Papa - Tāmoko: Māori tattoos, history, practice and meanings). Σύμφωνα με την παρουσίαση του Australian Museum, η παράδοση ξεχωρίζει επίσης τις δύο πλευρές του προσώπου: η αριστερή πλευρά αφηγείται την πατρική γενεαλογική γραμμή και η δεξιά τη μητρική (πηγή: Australian Museum - The Meaning of Ta Moko). Αυτό σημαίνει ότι ένα αυθεντικό tā moko είναι ένα έργο που μπορεί να διαβαστεί: όποιος γνωρίζει το σύστημα συμβόλων μπορεί να αποκωδικοποιήσει την καταγωγή και τη θέση του ατόμου που το φορά μέσα στην κοινότητα, αντί να βλέπει απλώς ένα όμορφο σχέδιο.
Πώς γινόταν παραδοσιακά το tā moko
Η τεχνική διαφέρει επίσης σημαντικά από το συνηθισμένο τατουάζ. Σύμφωνα με το Australian Museum, το tā moko γινόταν παραδοσιακά με ένα σκαρπέλο από κόκαλο άλμπατρος, το λεγόμενο uhi, το οποίο χάραζε το δέρμα, ενώ το μελάνι φτιαχνόταν από καμένη ρητίνη και λάδι (πηγή: Australian Museum - The Meaning of Ta Moko). Η χάραξη άφηνε στο δέρμα μια βαθύτερη, αυλακωτή επιφάνεια από εκείνη του τατουάζ με βελόνα, κάνοντας το σχέδιο απτό. Τα σχέδια γίνονταν συνήθως στο πρόσωπο και στους γλουτούς των ανδρών, και στο πηγούνι, στα χείλη και στους ώμους των γυναικών, κάτι που δείχνει ξεκάθαρα ότι το tā moko δεν ήταν ένα ενιαίο διακοσμητικό στοιχείο, αλλά μια πρακτική προσαρμοσμένη στο φύλο και στον ρόλο του ατόμου που το έφερε (πηγή: Australian Museum - The Meaning of Ta Moko). Κατά την αποικιακή περίοδο, οι ιεραπόστολοι και η κοινότητα Pākehā απέρριπταν την πρακτική για μεγάλο διάστημα, ενώ καλλιτέχνες τατουάζ από τη Σαμόα έπαιξαν επίσης σημαντικό ρόλο στην αναβίωση της παράδοσης — κάτι που δείχνει ότι η ιστορία του tā moko αποτελεί από μόνη της έναν πολιτισμικό αγώνα που εκτείνεται σε αιώνες και όχι απλώς μια οπτική τάση (πηγή: Te Papa - Tāmoko: Māori tattoos, history, practice and meanings).
Πώς να το φορέσεις με σεβασμό: τι μπορείς να κάνεις αν σου αρέσει το στιλ αλλά δεν είσαι Māori
Αν σε ελκύουν οι γεωμετρικές γραμμές με φυλετική αισθητική, αλλά μετά από τα παραπάνω είναι ξεκάθαρο ότι δεν θέλεις να αντιγράψεις ένα συγκεκριμένο tā moko, υπάρχει μια απλή λύση: διάλεξε ένα σχέδιο που συνδυάζει γεωμετρικά στοιχεία ή στοιχεία με φυλετική αισθητική, χωρίς να επιχειρεί να αναπαραγάγει την προσωπική σημασία ενός συγκεκριμένου tā moko — το γενεαλογικό δέντρο ή την κοινωνική θέση του ατόμου που το φορά. Απόφυγε σχέδια που προορίζονται για το πρόσωπο και παραπέμπουν συγκεκριμένα σε μοτίβα Māori, καθώς εκεί υπάρχει ο μεγαλύτερος κίνδυνος να χρησιμοποιήσεις διακοσμητικά ένα σύστημα συμβόλων που παραδοσιακά προορίζεται για συγκεκριμένη χρήση. Αν δεν είσαι βέβαιος για την προέλευση ενός σχεδίου, πριν το παραγγείλεις ρώτησε τον καλλιτέχνη τατουάζ ή τον πωλητή από πού προέρχεται το σχέδιο και ποια μοτίβα το ενέπνευσαν.
Δοκίμασε το σχέδιο πριν αποφασίσεις οτιδήποτε: μέγεθος και θέση
Αφού επιλέξεις μια σεβαστή, γεωμετρική κατεύθυνση, το επόμενο ερώτημα αφορά συνήθως το μέγεθος και τη θέση. Μια προσωρινή εκδοχή βοηθά ακριβώς σε αυτό: σου δείχνει πώς φαίνονται οι γραμμές στο δέρμα σου, σε τι αναλογία είναι με το συγκεκριμένο σημείο του σώματος και πώς κινούνται μαζί του σε καθημερινές συνθήκες. Στο άρθρο μας για τα οφέλη της δοκιμής εκ των προτέρων παρουσιάζουμε αναλυτικότερα γιατί αξίζει να ζήσεις με ένα σχέδιο για μερικές εβδομάδες πριν οριστικοποιήσεις οτιδήποτε. Είναι σημαντικό αυτή η δοκιμή να αφορά αποκλειστικά το μέγεθος και τη θέση: ένα προσωρινό ή ημιμόνιμο σχέδιο δεν προβλέπει τον πόνο, την επούλωση ή μια πιθανή αλλεργική αντίδραση σε ένα μόνιμο τατουάζ και δεν δίνει ακριβή εικόνα ούτε για την τελική εμφάνιση του μόνιμου τατουάζ.
Αν θέλεις να δεις όλα τα γεωμετρικά σχέδια και τα σχέδια με φυλετική αισθητική που προσφέρουμε, επισκέψου τη συλλογή προσωρινών τατουάζ, όπου μπορείς να περιηγηθείς ανεξάρτητα από το μέγεθος και τη θέση. Αν δεν είσαι ακόμη βέβαιος πώς να επιλέξεις το πρώτο σου σχέδιο και τη θέση του, ο οδηγός μας για το πρώτο τατουάζ σε καθοδηγεί βήμα βήμα στη διαδικασία λήψης της απόφασης, ενώ αυτό το γενικό άρθρο μας συνοψίζει επίσης τι αξίζει να σκεφτείς πριν επιλέξεις οτιδήποτε οριστικό.
Ίσως σε ενδιαφέρει να διαβάσεις και για σχέδια με πολιτισμική σημασία: στο άρθρο μας για τη σημασία του τατουάζ του δέντρου της ζωής παρουσιάζουμε ένα άλλο μοτίβο με συμβολικό υπόβαθρο. Αν, αντίθετα, αναζητάς συγκεκριμένα ένα ουγγρικό λαϊκό μοτίβο αντί για το στιλ Māori, το άρθρο μας για τα μοτίβα matyó, kalocsai και székely θα σε βοηθήσει να προσανατολιστείς.
Αυτή η διάκριση — tā moko σε αντίθεση με kirituhi — αποτελεί τη βάση για να προσεγγίσεις με σεβασμό ένα στιλ που εκφράζει την καταγωγή και την ιστορία κάποιου. Ένα γεωμετρικό σχέδιο με φυλετική αισθητική, το οποίο μπορείς πρώτα να δοκιμάσεις προσωρινά, σου δίνει τη δυνατότητα να απολαύσεις τις γραμμές χωρίς να οικειοποιηθείς ένα σύστημα συμβόλων που παραδοσιακά προορίζεται για συγκεκριμένη χρήση.
