Ένα τατουάζ με γοργόνα παραπέμπει σχεδόν πάντα στον ίδιο πυρήνα νοημάτων: τη σύνδεση με τη θάλασσα, τη θηλυκότητα, το μυστήριο όσων μένουν κρυμμένα κάτω από την επιφάνεια και, σε πολλές περιπτώσεις, την ιδέα ότι ανήκεις ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικούς κόσμους. Πριν επιλέξεις τη στάση και το σημείο του σώματος, όμως, αξίζει να καταλάβεις από πού προέρχεται πραγματικά αυτή η εικόνα, γιατί η γοργόνα των ελληνικών μύθων και η γοργόνα-ψάρι που βλέπουμε σήμερα στα σχέδια είναι δύο διαφορετικές μορφές, που γεννήθηκαν σε διαφορετικές εποχές.
- Η αρχική ελληνική Σειρήνα είχε σώμα πουλιού, όχι ουρά ψαριού: η θαλάσσια μορφή που γνωρίζουμε σήμερα είναι μια μεταγενέστερη εικόνα, που γεννήθηκε κατά τον Μεσαίωνα.
- Σήμερα, η πιο διαδεδομένη σημασία αφορά τη δυαδικότητα ανάμεσα στη στεριά και τη θάλασσα, το μυστήριο και τη θηλυκότητα, όχι μία μοναδική, σταθερή και καθολική αξία.
- Η στάση (με την ουρά μαζεμένη ή τεντωμένη) και οι συνδυασμοί που επιλέγονται, όπως το φεγγάρι ή τα κύματα, αλλάζουν τόσο την αισθητική όσο και τη συμβολική ανάγνωση του σχεδίου.
- Μια προσωρινή ή ημιμόνιμη εκδοχή επιτρέπει να αξιολογήσεις τη στάση, το μέγεθος και τη θέση πάνω στο δέρμα σου πριν από οποιαδήποτε οριστική επιλογή.
Ελληνική Σειρήνα ή γοργόνα-ψάρι; Από πού προέρχεται πραγματικά η εικόνα
Στην τέχνη και τη λογοτεχνία της αρχαίας Ελλάδας, η Σειρήνα δεν είχε ουρά ψαριού: ήταν ένα πλάσμα με σώμα πουλιού, φτερά και γαμψά πόδια, ενώ μόνο το πρόσωπό του ήταν ανθρώπινο (πηγή: Audubon). Είναι μια λεπτομέρεια που αξίζει να γνωρίζεις πριν επιλέξεις τατουάζ, γιατί η σημασία που αποδίδουμε σήμερα στη λέξη «γοργόνα» προέρχεται στην πραγματικότητα από μια άλλη παράδοση, εκείνη της γοργόνας-ψαριού.
Η εικόνα με την ουρά που αναγνωρίζουμε σήμερα διαδόθηκε κατά τον Μεσαίωνα, περίπου από τον 12ο έως τον 14ο αιώνα, όταν η μορφή γυναίκας-πουλιού συγχωνεύτηκε με την κελτική λαογραφία και τις παραδόσεις που συνδέονταν με θαλάσσιες θεότητες (πηγή: National Geographic). Για ένα διάστημα, οι δύο εκδοχές, η φτερωτή και εκείνη με την ουρά, συνυπήρχαν σε χειρόγραφα και διακοσμήσεις, προτού η γοργόνα-ψάρι γίνει η κυρίαρχη εικόνα που γνωρίζουμε σήμερα.
Ο πιο γνωστός ελληνικός μύθος παραμένει εκείνος της Οδύσσειας: για να επιβιώσει από το τραγούδι των Σειρήνων, ο Οδυσσέας διέταξε να σφραγίσουν με κερί τα αυτιά του πληρώματός του και να τον δέσουν στο κατάρτι του πλοίου (πηγή: National Geographic). Είναι μια ιστορία κινδύνου και θανάσιμης αποπλάνησης, με πολύ διαφορετικό τόνο από εκείνον που έχει σήμερα η γοργόνα-ψάρι στην κοινή φαντασία και στα τατουάζ.
Τι μπορεί να συμβολίζει σήμερα ένα τατουάζ με γοργόνα
Ακριβώς επειδή η γοργόνα-ψάρι προέκυψε από αυτήν τη συγχώνευση παραδόσεων, η σημασία της σήμερα δεν είναι καθορισμένη με έναν μόνο τρόπο: είναι πιο σωστό να μιλάμε για ένα σύνολο πιθανών ερμηνειών, που συνδέονται με την ίδια τη μορφή της. Η μορφή που βρίσκεται ανάμεσα στη γυναίκα και το ψάρι ερμηνεύεται συχνότερα ως σύμβολο δυαδικότητας, της ταυτόχρονης ένταξης σε δύο κόσμους, εκείνον της στεριάς και εκείνον της θάλασσας· πρόκειται για μια ερμηνεία που καθιερώθηκε στην κοινή φαντασία γύρω από το μοτίβο, αντί να προέρχεται από μία και μοναδική ιστορική πηγή.
Σε αντίθεση με την ελληνική Σειρήνα, που θεωρούνταν πάντα επικίνδυνη, η γοργόνα-ψάρι της μεταγενέστερης λαογραφίας είναι μια μορφή με αμφίσημη ηθική υπόσταση: κάποιες παραδόσεις την περιγράφουν ως προστάτιδα των ναυτικών, ενώ άλλες ως προειδοποιητικό σημάδι κινδύνου στη θάλασσα (πηγή: Royal Museums Greenwich). Αυτή η αμφισημία είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους το τατουάζ προσφέρεται για διαφορετικές προσωπικές ερμηνείες, αντί να μεταδίδει ένα και μοναδικό μήνυμα που ισχύει για όποιον το επιλέγει.
Στην πράξη, όσοι επιλέγουν αυτό το μοτίβο το συνδέουν συχνότερα με το μυστήριο, τη θηλυκότητα ή την επιθυμία για ελευθερία που συνδέεται με τη θάλασσα. Καμία από αυτές τις ερμηνείες δεν είναι «η σωστή» με απόλυτους όρους, αλλά όλες βρίσκουν πραγματικό έρεισμα στην ιστορία του συμβόλου, αντί να αποτελούν μια ετικέτα που επινοήθηκε για να πουλήσει το σχέδιο.
Η στάση της γοργόνας: μαζεμένη ή τεντωμένη ουρά, ή σε κίνηση
Αφού γίνει σαφής η βασική σημασία, η πρακτική επιλογή αφορά τη στάση, γιατί αυτή αλλάζει τόσο την οπτική εντύπωση όσο και τον χώρο που χρειάζεται πάνω στο δέρμα. Μια γοργόνα με μαζεμένη ουρά ή σε καθιστή στάση αποπνέει περισσότερη ηρεμία και ταιριάζει σε μια πιο συμπαγή θέση, όπου ο διαθέσιμος χώρος είναι περιορισμένος.
Μια ξαπλωμένη ή κινούμενη στάση, με την ουρά τεντωμένη σαν να κολυμπά, αποπνέει περισσότερο δυναμισμό, αλλά χρειάζεται μεγαλύτερο κατακόρυφο χώρο για να μην δείχνει στριμωγμένη. Στη συλλογή, το σχέδιο ολόσωμης Γοργόνας με ουρά δείχνει ακριβώς αυτήν τη δεύτερη εκδοχή, σχεδιασμένη ώστε να καλύπτει μια επιμήκη περιοχή του σώματος, ενώ το εικονογραφικό σχέδιο με τη Γοργόνα κάτω από το φεγγάρι προτείνει μια πιο μαζεμένη και θεατρική στάση, χτισμένη γύρω από μια συγκεκριμένη στιγμή και όχι γύρω από την κίνηση.
Συνηθισμένοι συνδυασμοί: φεγγάρι, κύματα και άλλα θαλάσσια στοιχεία
Ο συνδυασμός με το φεγγάρι, όπως στο σχέδιο «γοργόνα κάτω από το φεγγάρι», ενισχύει την ερμηνεία που συνδέεται με τη νύχτα και το μυστήριο: η γοργόνα γίνεται μια νυχτερινή μορφή, πιο κοντά στην ιδέα κάποιου πράγματος που αποκαλύπτεται μόνο σε συγκεκριμένες στιγμές. Είναι μια ταιριαστή επιλογή για όποιον θέλει να τονίσει την αινιγματική πλευρά του μοτίβου αντί για την πιο φωτεινή ή παιχνιδιάρικη.
Ο συνδυασμός με κύματα ή άλλα θαλάσσια στοιχεία παραπέμπει αντίθετα στην «μαγεία της θάλασσας» και βρίσκεται πιο κοντά στο σχέδιο με την ολόκληρη ουρά της συλλογής. Και στις δύο περιπτώσεις, ο συνδυασμός έχει νόημα όταν ενισχύει τον λόγο για τον οποίο θέλεις το τατουάζ, όχι όταν προστίθεται μόνο για να γεμίσει τον ελεύθερο χώρο γύρω από την κεντρική μορφή.
Μέγεθος και θέση στο σώμα: πλευρά, μηρός ή γάμπα
Ένα σχέδιο με ολόκληρη ουρά χρειάζεται συνήθως μια αρκετά μακριά κατακόρυφη περιοχή, γι' αυτό τα πλευρά, ο μηρός ή η γάμπα είναι οι πιο συνηθισμένες θέσεις για αυτήν την εκδοχή του μοτίβου. Μια πιο απλοποιημένη ή μικρότερη εκδοχή, αντίθετα, ταιριάζει καλύτερα σε πιο περιορισμένες περιοχές, όπως ο πήχης ή ο αστράγαλος, όπου η ουρά σχεδιάζεται σε πιο συμπαγή μορφή χωρίς να χάνεται η ευκρίνεια της μορφής.
Όποιος εξακολουθεί να διστάζει ανάμεσα σε μικρό, μεσαίο ή ολόσωμο μέγεθος μπορεί να δει αναλυτικότερα τη σύγκριση στον οδηγό για τα μεγέθη των προσωρινών τατουάζ, ο οποίος βοηθά να καταλάβεις πώς ο διαθέσιμος χώρος στο σώμα επηρεάζει την επιλογή, πριν ακόμη καταλήξεις σε ένα συγκεκριμένο μοτίβο.
Δοκίμασε το σχέδιο πριν αποφασίσεις κάτι μόνιμο
Μια προσωρινή ή ημιμόνιμη εκδοχή της γοργόνας επιτρέπει να δεις τη στάση, το μέγεθος και τη θέση που επέλεξες απευθείας πάνω στο δέρμα σου, πριν πάρεις μια οριστική απόφαση. Πρόκειται, όμως, μόνο για μια οπτική δοκιμή του σχεδίου, του μεγέθους και της θέσης: δεν προδικάζει τον πόνο, τη διαδικασία επούλωσης, τυχόν αλλεργικές αντιδράσεις ούτε την τελική εμφάνιση ενός μόνιμου τατουάζ· αυτά είναι ζητήματα που πρέπει να αξιολογηθούν ξεχωριστά με το άτομο που θα κάνει το μόνιμο τατουάζ.
Για όσους κάνουν για πρώτη φορά μια τέτοιου είδους επιλογή, ο οδηγός για το πρώτο τατουάζ εξηγεί πώς να επιλέξεις σχέδιο και θέση, ενώ το άρθρο για τους λόγους να δοκιμάσεις ένα σχέδιο πριν το κάνεις μόνιμο εξηγεί πιο αναλυτικά γιατί είναι χρήσιμο αυτό το ενδιάμεσο βήμα.
Όποιος θέλει να δει όλη τη γκάμα μοτίβων που σχετίζονται με τη μυθολογία και τη φαντασία, πέρα από τη γοργόνα, μπορεί να συμβουλευτεί τη συλλογή άρθρων για τατουάζ φαντασίας και μυθολογίας, ενώ όποιος ενδιαφέρεται για άλλα θαλάσσια σύμβολα μπορεί να διαβάσει και για τη σημασία του τατουάζ με χταπόδι. Για να δεις κι άλλα σχέδια εμπνευσμένα από την ίδια θεματολογία, η συλλογή Φαντασία και Μυθολογία συγκεντρώνει τα διαθέσιμα σχέδια, συμπεριλαμβανομένων των δύο σχεδίων με γοργόνα που περιγράφονται σε αυτό το άρθρο.
