Το αν ένα τατουάζ είναι χαράμ στο Ισλάμ εξαρτάται από το είδος του τατουάζ για το οποίο γίνεται λόγος και από τη νομική σχολή ή τον λόγιο που ακολουθεί κανείς. Για ένα μόνιμο τατουάζ που γίνεται με βελόνα, η μεγάλη πλειονότητα των σουνιτών λογίων υποστηρίζει ότι απαγορεύεται, βασιζόμενη σε ένα συγκεκριμένο χαντίθ και στην αντίληψη ότι μια τέτοια παρέμβαση αλλάζει μόνιμα τη δημιουργία του Αλλάχ. Αντίθετα, για τη χένα, για τη δημοσιευμένη θέση του γραφείου του Μεγάλου Αγιατολάχ Σιστάνι σχετικά με τα υποδόρια τατουάζ και για τα τατουάζ που ξεπλένονται ή είναι προσωρινά, υπάρχουν ξεχωριστές και, εν μέρει, αντικρουόμενες εκτιμήσεις, τις οποίες παρουσιάζει ξεχωριστά αυτό το άρθρο. Δεν υποκαθιστά μια προσωπική συζήτηση με λόγιο της δικής σας παράδοσης, αλλά απλώς εξηγεί τι έχουν δημοσιεύσει σχετικά αναγνωρισμένες πηγές.
- Σύμφωνα με την επικρατούσα σουνιτική άποψη, ένα μόνιμο τατουάζ θεωρείται χαράμ, με αιτιολόγηση ένα χαντίθ σχετικά με την αλλαγή της δημιουργίας του Αλλάχ.
- Σύμφωνα με τη θέση του γραφείου του Μεγάλου Αγιατολάχ Σιστάνι, ένα υποδόριο τατουάζ επιτρέπεται καθεαυτό και δεν επηρεάζει το ουδού, το γουσούλ ή την προσευχή.
- Η χένα θεωρείται γενικά επιτρεπτή, με την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι το διακοσμημένο δέρμα δεν εκτίθεται σε άνδρες που δεν είναι μαχράμ.
- Για τα τατουάζ που ξεπλένονται ή είναι προσωρινά, δύο πηγές φετφά που παρατίθενται καταλήγουν σε αντίθετες εκτιμήσεις: η μία τα αντιμετωπίζει όπως ένα μόνιμο τατουάζ, ενώ η άλλη περισσότερο όπως το προσωρινό μακιγιάζ.
Γιατί τίθεται τόσο συχνά αυτό το ερώτημα
Όποιος αναζητά «είναι τα τατουάζ χαράμ» βρίσκεται συνήθως σε μία από πολλές, εντελώς διαφορετικές καταστάσεις. Μπορεί να είναι μια μουσουλμάνα ή ένας μουσουλμάνος που ασκεί την πίστη του και σκέφτεται ένα σχέδιο, θέλοντας πρώτα να μάθει ποια είναι η άποψη της δικής του θρησκευτικής παράδοσης. Μπορεί να είναι κάποιος που ασπάστηκε το Ισλάμ, έχει ένα παλιότερο τατουάζ από την εποχή πριν από τη μεταστροφή του και τώρα δεν είναι βέβαιος τι σημαίνει αυτό για την πρακτική του. Μπορεί να είναι μια tattoo artist ή ένας πελάτης χωρίς μουσουλμανικό υπόβαθρο που θέλει να κατανοήσει καλύτερα το αίτημα ενός πελάτη. Και μπορεί να είναι ένας γονέας που ρωτά το παιδί του αν ένα συγκεκριμένο σχέδιο είναι καν κατάλληλη επιλογή.
Αυτό το άρθρο παρουσιάζει όσα έχουν δημοσιεύσει σχετικά αναγνωρισμένοι λόγιοι και θρησκευτικές αρχές. Δεν εκφέρει δική του κρίση ούτε δική του φετφά. Για τη συγκεκριμένη, προσωπική σας περίπτωση, ο ιμάμης σας ή ένας λόγιος της δικής σας σχολής είναι ο κατάλληλος άνθρωπος στον οποίο μπορείτε να απευθυνθείτε, ιδίως επειδή οι εκτιμήσεις διαφέρουν μεταξύ των παραδόσεων, όπως δείχνουν οι ενότητες που ακολουθούν.
Μόνιμα τατουάζ: η άποψη της πλειονότητας των σουνιτών λογίων
Για τη μεγάλη πλειονότητα των σουνιτών λογίων, ένα μόνιμο τατουάζ που γίνεται με βελόνα είναι χαράμ. Το Islamqa.info ορίζει το τατουάζ ως τη διάτρηση του δέρματος και την εισαγωγή χρωστικής, η οποία αλλάζει μόνιμα το χρώμα του δέρματος, και χαρακτηρίζει αυτή την παρέμβαση απαγορευμένη, χωρίς εξαίρεση λόγω του πόνου που προκαλεί· η απάντηση επικαλείται κλασικά έργα του ισλαμικού δικαίου, όπως το Al-Mughni, καθώς και ευρεία συναίνεση λογίων (πηγή: Are Tattoos Haram in Islam? – islamqa.info).
Τι ακριβώς αναφέρει το χαντίθ που παρατίθεται
Η αιτιολόγηση βασίζεται σε ένα χαντίθ που μεταδόθηκε από τον Αμπντ-Αλλάχ ιμπν Μασούντ και περιλαμβάνεται τόσο στο Sahih al-Bukhari όσο και στο Sahih Muslim. Σύμφωνα με αυτό, ο Προφήτης καταράστηκε τις γυναίκες που κάνουν τατουάζ και τις γυναίκες που κάνουν τατουάζ στον εαυτό τους, μαζί με άλλες αναφερόμενες πρακτικές, όπως το βγάλσιμο των φρυδιών και το λιμάρισμα των δοντιών για λόγους ομορφιάς. Στην παράδοση, αυτές οι πρακτικές χαρακτηρίζονται ως αλλαγή της δημιουργίας του Αλλάχ (πηγή: Ruling on tattooing in Islam – islamqa.info). Το κέντρο φετφά του Islamweb χαρακτηρίζει, με βάση αυτό, το τατουάζ μεγάλη αμαρτία και όχι απλώς ανεπιθύμητη πράξη, και συμβουλεύει να μετανοήσει κανείς για ένα υπάρχον τατουάζ και να το αφαιρέσει, εφόσον αυτό είναι δυνατό (πηγή: Ruling on Tattooing – Islamweb Fatwa Center).
Τι ισχύει αν η αφαίρεση ήταν επικίνδυνη
Η ίδια φετφά του Islamweb παραθέτει τη θέση του κλασικού λόγιου Αν-Ναουαουί για την περίπτωση που η ίδια η αφαίρεση θα δημιουργούσε πρόβλημα. Αν μια επέμβαση αναμένεται να βλάψει κάποιο όργανο ή να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό, έντονο πόνο ή μόνιμες πληγές, σύμφωνα με αυτή την άποψη δεν πρέπει να επιβληθεί η αφαίρεση, επειδή το Ισλάμ δεν απαιτεί δυσβάσταχτες κακουχίες. Σε μια τέτοια περίπτωση, το υπάρχον τατουάζ μπορεί να παραμείνει, χωρίς να αλλάζει η γενική αξιολόγησή του ως αμαρτίας (πηγή: Ruling on Tattooing – Islamweb Fatwa Center). Επομένως, όποιος έχει ένα παλιότερο τατουάζ και αναρωτιέται τι είναι σκόπιμο στη δική του περίπτωση δεν θα βρει εδώ μια γενική απάντηση, αλλά μια στάθμιση που κάνει ένας λόγιος με βάση τις συγκεκριμένες περιστάσεις.
Δεν καταλήγουν όλες οι νομικές σχολές και παραδόσεις στο ίδιο συμπέρασμα
Η θέση που περιγράφηκε παραπάνω είναι η άποψη της πλειονότητας των σουνιτών, αλλά δεν είναι η μόνη δημοσιευμένη θέση στο Ισλάμ. Η επίσημη σελίδα ερωτήσεων και απαντήσεων του γραφείου του Μεγάλου Αγιατολάχ Αλ-Σαγίντ Αλ-Σιστάνι, σημαντικής θρησκευτικής αυθεντίας της σιιτικής παράδοσης, απαντά σε σχετική άμεση ερώτηση λέγοντας ότι ένα υποδόριο τατουάζ επιτρέπεται καθεαυτό και δεν επηρεάζει ούτε το ουδού (την τελετουργική πλύση) ούτε το γουσούλ (τη μεγάλη τελετουργική πλύση) ούτε την προσευχή (πηγή: Tattoos – Q&A, Office of Al-Sayyid Al-Sistani).
Αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση ή παραθυράκι σε σχέση με τη σουνιτική θέση, αλλά το αποτέλεσμα ενός ξεχωριστού συλλογισμού στο πλαίσιο της σιιτικής νομικής παράδοσης, ο οποίος εξετάζει το ερώτημα κυρίως υπό το πρίσμα της τελετουργικής καθαρότητας και καταλήγει σε διαφορετικό πρακτικό συμπέρασμα. Επομένως, η εκτίμηση που έχει σημασία για την κάθε αναγνώστρια ή τον κάθε αναγνώστη εξαρτάται σαφώς από τη σχολή ή τον λόγιο που ακολουθεί, και γι’ αυτό ακριβώς το αρχικό ερώτημα δεν μπορεί να απαντηθεί με μία μόνο πρόταση.
Χένα: γενικά επιτρεπτή, με ορισμένες προϋποθέσεις
Στις πηγές, η χένα αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστό ζήτημα, ανεξάρτητα από την αξιολόγηση του τατουάζ με βελόνα. Μια φετφά του Islamweb περιγράφει την εφαρμογή χένας στα χέρια ως επιτρεπτή και, με βάση μια μεταδιδόμενη προτροπή του Προφήτη («Βάλε χένα»), ακόμη και ως συνιστώμενη για τις γυναίκες, ανεξάρτητα από την οικογενειακή τους κατάσταση. Η χρήση της περιγράφεται ως επιτρεπτή και κατά την έμμηνο ρύση ή την περίοδο μετά τον τοκετό (πηγή: Henna is permissible… – Islamweb Fatwa Center).
Η ίδια φετφά θέτει έναν σαφή όρο: το δέρμα που έχει διακοσμηθεί με χένα δεν πρέπει να εκτίθεται σε άνδρες που δεν είναι μαχράμ, με παραπομπή στο εδάφιο του Κορανίου για τα κοσμήματα (24:31)· όπου χρειάζεται, συνιστάται να καλύπτονται τα χέρια. Ο λόγος για τον οποίο η χένα κρίνεται διαφορετικά από ένα τατουάζ με βελόνα βρίσκεται στη φύση της ίδιας της αλλαγής: η χένα ξεθωριάζει από μόνη της με τον καιρό και δεν αλλάζει μόνιμα το δέρμα, ενώ το τατουάζ με βελόνα προκαλεί ακριβώς αυτή τη μόνιμη αλλαγή, η οποία καθορίζει την επικρατούσα άποψη που παρατέθηκε παραπάνω.
Τα τατουάζ που ξεπλένονται και τα προσωρινά τατουάζ: οι ίδιοι οι λόγιοι διαφωνούν
Για τα τατουάζ που ξεπλένονται ή είναι προσωρινά, δηλαδή τα σχέδια που ξεθωριάζουν από μόνα τους μετά από λίγες ημέρες έως και εβδομάδες, δεν υπάρχει μία ενιαία θέση. Δύο από τις πηγές φετφά που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό το άρθρο καταλήγουν σε αντίθετες εκτιμήσεις, και παρουσιάζονται παρακάτω ισότιμα, επειδή καμία από τις δύο προσεγγίσεις δεν είναι η πιο βολική για μια μάρκα που πουλά προσωρινά σχέδια.
Όταν ένα προσωρινό σχέδιο αντιμετωπίζεται όπως ένα μόνιμο τατουάζ
Μια ξεχωριστή φετφά του Islamweb για τα μη μόνιμα τατουάζ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα σε ένα μόνιμο τατουάζ και σε ένα τατουάζ που γίνεται μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Ως παράδειγμα αναφέρεται ένα τατουάζ που υποτίθεται ότι διαρκεί περίπου δύο χρόνια. Η αιτιολόγηση είναι ότι κανείς δεν ξέρει πότε θα τελειώσει η ζωή του, οπότε ο χρονικός περιορισμός ενός τατουάζ δεν αλλάζει τη γενική αξιολόγησή του (πηγή: Non-permanent tattoos – Islamweb Fatwa Center).
Όταν ένα προσωρινό σχέδιο αντιμετωπίζεται περισσότερο όπως το μακιγιάζ
Αντίθετα, το IslamGuide.info διακρίνει τη μόνιμη διακόσμηση, η οποία αλλάζει το χρώμα ή το σχήμα ενός μέρους του σώματος και θεωρείται αλλαγή της δημιουργίας του Αλλάχ, από τη διακόσμηση περιορισμένης διάρκειας, η οποία εξαφανίζεται ξανά από μόνη της. Αυτή η δεύτερη κατηγορία συγκρίνεται εκεί με το κολ, το ρουζ ή το κραγιόν και κρίνεται επιτρεπτή υπό ορισμένες προϋποθέσεις: το σχέδιο δεν πρέπει να απεικονίζει ανθρώπους ή ζώα, δεν πρέπει να εκτίθεται σε άνδρες που δεν είναι μαχράμ, δεν πρέπει να βλάπτει το δέρμα ή να περιέχει επιβλαβείς ουσίες, δεν πρέπει να μιμείται μη ισλαμικές ή ανήθικες πρακτικές και δεν πρέπει να φέρει σύμβολο άλλης θρησκείας (πηγή: Temporary and permanent tattoos – islamguide.info).
Αυτές οι δύο θέσεις είναι ουσιαστικά αντικρουόμενες και το άρθρο δεν αποφασίζει ποια από τις δύο είναι ορθότερη. Ωστόσο, μπορεί να επισημανθεί ένα κοινό σημείο: και οι δύο πηγές που παρατίθενται θα απέρριπταν ένα σχέδιο που αποδεδειγμένα βλάπτει το δέρμα, ανεξάρτητα από το ποια από τις δύο προσεγγίσεις ακολουθεί κανείς κατά τα άλλα. Αν θέλετε να μάθετε για την ασφάλεια ενός προϊόντος πριν καν εξετάσετε το θρησκευτικό ερώτημα, περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στο άρθρο για τα συστατικά και τον έλεγχο του μελανιού της InkLabs.
Τι σημαίνει αυτό για τη δική σου απόφαση
Δεν υπάρχει μία και μοναδική «ισλαμική απάντηση» στο ερώτημα αν τα τατουάζ είναι χαράμ. Για ένα μόνιμο τατουάζ με βελόνα, η πλειονότητα των σουνιτών λογίων εκφράζει σαφή αντίθεση, ενώ η θέση της σιιτικής παράδοσης που παρατέθηκε καταλήγει σε διαφορετικό συμπέρασμα· η χένα κρίνεται ξεχωριστά και, ως επί το πλείστον, θετικά· και για τα προσωρινά τατουάζ δύο πηγές φετφά που παρατέθηκαν διαφωνούν άμεσα. Επομένως, η πιο αξιόπιστη απάντηση για τη δική σου περίπτωση, ακόμη κι αν έχεις ήδη τατουάζ, είναι να τη βρεις συζητώντας με έναν λόγιο της δικής σου σχολής ή παράδοσης. Αν σε ενδιαφέρει επιπλέον η πολιτισμική ιστορία του θέματος, θα βρεις ξεχωριστό άρθρο σχετικά με την ιστορία του τατουάζ, από τον Ötzi μέχρι το τατουάζ που κολλάει.
Ανεξάρτητα από τη θρησκευτική αξιολόγηση, υπάρχει ένα καθαρά πρακτικό σημείο: ένα σχέδιο που ξεπλένεται δείχνει πώς φαίνεται πραγματικά ένα μοτίβο σε συγκεκριμένο μέγεθος και σε συγκεκριμένο σημείο του δικού σου δέρματος, προτού καν χρειαστεί να πάρεις μια μόνιμη απόφαση. Αυτό είναι μια ξεχωριστή, πρακτική πτυχή και όχι θρησκευτική αξιολόγηση· ένα προσωρινό σχέδιο δεν «λύνει» ούτε «δοκιμάζει» το ερώτημα που περιγράφηκε παραπάνω, απλώς δείχνει το μέγεθος και τη θέση του. Αν θέλεις να σκεφτείς πιο διεξοδικά αυτή τη διαφορά ανάμεσα σε ένα προσωρινό και ένα οριστικό βήμα, θα βρεις έναν αναλυτικότερο οδηγό για την επιλογή ανάμεσα σε προσωρινά και μόνιμα τατουάζ, ενώ αν προβληματίζεσαι ειδικά ανάμεσα στη χένα και σε ένα προσωρινό τατουάζ, θα βρεις τις πρακτικές διαφορές στα υλικά, τη διάρκεια και την όψη πάνω στο δέρμα σε αυτή τη σύγκριση προσωρινών τατουάζ και χένας.
Ως ουδέτερο παράδειγμα του πώς μπορεί να φαίνεται ένα τέτοιο προσωρινό σχέδιο: ένα λιτό, μη θρησκευτικό σχέδιο, όπως μια πεταλούδα ή μια λεπτή πυξίδα, χωρίς καμία συμβολική ή θρησκευτική σημασία.
Αν θέλεις να δεις τέτοια σχέδια, θα βρεις μια επισκόπηση όλων των διαθέσιμων σχεδίων στη συλλογή Προσωρινά τατουάζ. Ωστόσο, αυτό παραμένει ξεχωριστό, πρακτικό ζήτημα και δεν αποτελεί θρησκευτική έγκριση ή αξιολόγηση των προϊόντων της InkLabs σχετικά με το αν ένα τατουάζ είναι χαράμ στο Ισλάμ.
Αν γενικά σκέφτεσαι το πρώτο τατουάζ, τη θέση του και το πόσο ορατό είναι, θα βρεις έναν ξεχωριστό οδηγό για το πρώτο τατουάζ, ο οποίος εξετάζει τις πρακτικές παραμέτρους ανεξάρτητα από το θρησκευτικό ερώτημα που συζητείται εδώ.
